Алтынды казып алууда натрий цианидинин керектөөсү түшүндүрүлдү

Цианид кошулмаларынан алтынды алуу процессинде Натрий цианид бир нече жолдор менен керектелет. Натрий цианид эң көп колдонулат эритүүчү агент алтынды казып алууда, ал эми теориялык жактан алганда 0.5 грамм гана Натрий цианид 1 грамм алтынды эритүү үчүн керектелет. Бирок, көпчүлүк алтынды цианиддөөчү заводдордо цианидди иш жүзүндө керектөө бир топ жогору, теориялык эсептөөлөрдөн 50-100 эсе ашып кетет.

Кыргызстанда цианидди көп керектөөнүн негизги факторлору алтынды циандаштыруу процесси төмөнкүлөр кирет:

1. Алтынды эритүү процессинде цианидди керектөө

Цианид заводдору колдонуп келишкен натрий цианид алтынды эритүү үчүн рудадан алтынды бөлүп алуу. катышкан химиялык реакциялар төмөнкүдөй:

• [2Au+4NaCN+O2+2H2O→2Na[Au(CN)2]+2NaOH+H2O2]

• [ 2Au+4NaCN+H2O2→2Na[Au(CN)2]+2NaOH]

Электрохимиялык реакциялардан 1 грамм алтынды эритүү үчүн 0.92 грамм натрий цианидинин сарпталышы керек экени белгилүү.

2. Ассоциацияланган негизги металлдар менен реакцияларда цианидди керектөө

(1) Кээ бир алтын рудаларында пирит, магнетит, халькопирит, сульфат минералдары, гидроксиддер жана оксиддер сыяктуу байланышкан минералдар бар. Майдалоо стадиясында темир порошок түзүлөт, ал натрий цианидине акырындап реакцияга кирип, цианид керектөө. Реакциялар төмөнкүдөй:

• [ FeS2+NaCN→FeS+NaCNS]

• [ Fe(OH)2+2NaCN→Fe(CN)2+2NaOH]

• [ Fe+6NaCN+2H2O→Na4Fe(CN)6+2NaOH+H2↑]

• [S+NaCN→NaCNS]

(2) Эгерде алтын рудасында жез минералдарынын ар кандай түрлөрү камтылса, алар натрий цианид менен реакцияга кирип, жез цианидинин комплекстерин пайда кылып, процессте цианидди керектешет. Реакциялар төмөнкүдөй:

• [ 2CuSO4+4NaCN→Cu2(CN)2+2Na2SO4+(CN)2↑]

• [ 2Cu2S+4NaCN+2H2O+O2→Cu2(CN)2+Cu2(CNS)2+4NaOH]

Натрий цианидинин көптөгөн жез минералдары менен күчтүү реактивдүүлүгүнөн улам 2.3 грамм жезди эритүү үчүн жалпысынан 3.4-1 грамм цианид керектелет.

(3) Эгерде баштапкы алтын рудасында сфалерит же смитсонит бар болсо, алар цинк цианидди жана карбонаттарды пайда кылуу үчүн натрий цианиди менен да реакцияга кирет. Реакциялар төмөнкүдөй:

• [ ZnS+4NaCN→Na2[Zn(CN)4]+Na2S]

• [ ZnCO3+4NaCN→Na2Zn(CN)4+Na2CO3]

(4) Эгерде алтын рудасынын курамында арсенопирит, сымап, селен, теллур ж. Руда массасынын курамында көмүртектүү тектер, өзгөчө органикалык көмүртектерге бай болгондо, цианиддин адсорбциясы күчөйт, бул цианидден алтынды жууп алууну кыйындатат.

3. Цианиддердин гидролизи

Чечимде, цианиддер рНга жараша ар кандай гидролизге дуушар болот, ал эми цианид суутекинин көлөмү эритменин щелочтуулугуна байланыштуу болот. Реакцияны төмөнкүчө чагылдырууга болот:

• [NaCN + H2O → NaOH + HCN↑]

• [CN⁻ + 2H2O → HCOO⁻ + NH3]

Гидролизден кийин цианиддин бир бөлүгү суутек цианидди түзсө, экинчи бөлүгү кычкылдануу жолу менен гидролизденип, акырындык менен кумурска кислотасын жана аммиакты пайда кылат. 100°Сде CN⁻ 50%, 130°Сде 85% жоготот.

Алтынды казып алуу үчүн цианиддөө процессинде цианид суутек өтө уулуу газ болуп саналат. Эгерде туура башкарылбаса, бул NaCN колдонуунун көбөйүшүнө, өндүрүштүк чыгымдардын өсүшүнө жана айлана-чөйрөнүн булганышына алып келиши мүмкүн, ошондой эле операторлордун ден соолугуна коркунуч келтириши мүмкүн. Өндүрүлгөн HCN көлөмү эритменин рНына жараша өзгөрөт: рН 10.5 боюнча. цианид суутекинин 6.1% гана өндүрүлөт; рН 10 боюнча. 17% га чейин көбөйөт; рН 9.5 боюнча. 39.2%ке жетет; жана рН 9.0. ал 67.1%ды түзөт. Ошондуктан, алтын CIP (Carbon-in-Pulp) заводдорунда цианиддердин гидролизин көзөмөлдөө үчүн рН адатта 11ден 12ге чейин туураланат.

4. Цианиддин (CN-) эриген кычкылтек (O2) менен кычкылданышы.

Алтындын эрүү ылдамдыгын жогорулатуу үчүн реакцияга CN- жана O2 да тартылышы керек. Бөлмө температурасында жана басымда кычкылтектин максималдуу эригичтиги 8.2 мг/л. Күчтүү кычкылдандыргычтын кошулушу эритмедеги кычкылтектин концентрациясын жогорулатып, жуунуу процессин бир топ тездетет. Бирок кычкылтек менен цианиддин катышы тең салмактуу болушу керек; антпесе суюлтуунун нормасы томендеп кетиши мумкун. Эриген кычкылтек цианид менен реакцияга кирип, щелочтуу эритмелерде туруктуу цианатты пайда кылат. Бирок, рН 7. төмөн болгондо, ал аммиак жана бикарбонатты пайда кылуу үчүн гидролизденет. Реакция теңдемелери төмөнкүдөй:

• [1/2 O2 + CN– → (CNO)–]

• [(CNO)– + 2 H2O → HCO3– + NH3]

Демек, бул реакция цианидди эритүү же электролиз процессинде керектөөгө алып келиши мүмкүн.

5. Цианидди чопо менен адсорбциялоо

Циандашуу процессинде рудадагы темир сульфиди темир гидроксиди, ал эми рудадагы силикаттар щелочтуу чөйрөдө коллоиддик кремний диоксиди пайда кылат. Бул эки зат тең цианидди адсорбциялоо үчүн белгилүү бир жөндөмгө ээ, бул цианидди жууп кетүү калдыктары менен бирге жоготууга алып келет.

6. Цианидди башка заттар менен керектөө

(1) Шламды аралаштырып, абага толтурганда, эритмеде CO2 болот. CO2 цианид менен да реакцияга кирет.

• [2NaCN+CO2+H2O→Na2CO3+2HCN↑]

(2) Баштапкы рудадагы пирит сыяктуу сульфиддүү минералдар руда массасындагы эриген кычкылтек (O2) менен реакцияга кирет жана пайда болгон сульфиттер жана сульфаттар цианид менен да реакцияга кирет.

• [FeS+2O2→FeSO4]

• [FeSO4+6NaCN→Na4Fe(CN)6+Na2SO4]

Кислотаны нейтралдаштыруу жана жогорудагы реакциянын пайда болушуна жол бербөө үчүн жууруунун алдында аз өлчөмдө СаО же Са(ОН)2 кошууга болот.

корутундусу боюнча

Жогоруда айтылгандар алтынды цианиддөө процессинде цианидди керектөөнүн 6 аспектиси. Алтынды нормалдуу эритүү үчүн зарыл болгон цианидден тышкары көптөгөн зарыл эмес керектөөлөр бар, мисалы, башка байланышкан минералдар менен реакция, өз алдынча гидролиз ж.б. 

Эгерде сизде жогорудагы мазмун боюнча кандайдыр бир суроолор болсо, же билгиңиз келсе, онлайн кардарларды тейлөө кызматына кайрылсаңыз же билдирүү жөнөтсөңүз болот, биз сиз менен мүмкүн болушунча тезирээк байланышабыз!