खनिज प्रक्रियेतील २० सर्वात महत्वाचे अभिकर्मक

खनिज प्रक्रियेमध्ये धुणे, दळणे आणि शुद्धीकरण या तीन प्रक्रियांचा समावेश होतो. कमी प्रतीच्या, बहुधात्विक खनिजांमधून मौल्यवान धातूंचे उच्च प्रतीच्या संहत पदार्थांमध्ये सांद्रण करण्याच्या प्रक्रियेदरम्यान, विविध प्रकारचे संग्राहक, फेसकारक, अवरोधक आणि अवसादक टाकाऊ पदार्थ टाकावे लागतात. यांपैकी बहुतेक विषारी आणि हानिकारक पदार्थ असतात, जसे की सायनाइड्स , आर्सेनाइड्स, क्रोमेट्स, विविध अल्काइल झँथेट्स, प्रतिस्थापित फिनॉल्स, ॲनिलीन्स, पिरिडिन्स, हायड्रोकार्बन्स , अल्केन्स, इथर्स, कीटोन्स, अल्डीहाइड्स, एस्टर्स इत्यादी. हे पदार्थ खनिज प्रक्रियेतील सांडपाण्याच्या विसर्जनाद्वारे किंवा टाकाऊ पदार्थांच्या तलावांमधून पर्यावरणात प्रवेश करू शकतात, ज्यामुळे दुय्यम प्रदूषण होते आणि परिसंस्थेला गंभीर हानी पोहोचते. खनिज प्रक्रिया अभिकर्मकांमध्ये प्रामुख्याने जलधातुशास्त्रामध्ये वापरले जाणारे संग्राहक, फेसकारक, अवरोधक, अवसादक, सुधारक, तसेच निष्कर्षणकारक, निष्कर्षण मॅट्रिक्स सुधारक आणि विरलक यांचा समावेश होतो, ज्यामध्ये शेकडो विविध अजैविक किंवा सेंद्रिय संश्लेषित संयुगे समाविष्ट असतात.

खनिज प्रक्रियेतील सर्वात महत्वाचे अभिकर्मक कोणते आहेत?

चीनच्या प्राधान्य नियंत्रण प्रदूषक काळ्या यादीतील ६८ प्रदूषकांपैकी, २४ खनिज प्रक्रिया अभिकर्मकांचा समावेश आहे (ज्यात आर्सेनिक, बेरिलियम, कॅडमियम, क्रोमियम, पारा , निकेल, थॅलियम, तांबे, शिसे आणि त्यांची संयुगे यांचा समावेश आहे). पर्यावरणाला हानिकारक असलेल्या रासायनिक घटकांमध्ये सायनाइड्स , हायड्रोजन सल्फाइड, फॉस्फिन, फ्लोराइड्स, आर्सेनाइड्स, क्रोमेट्स, कॉपर सल्फेट, झिंक सल्फेट, कार्बन डायसल्फाइड, सल्फाइट्स, विविध अल्काइल झँथेट्स, ऑर्गनोफॉस्फोरस संयुगे, फॅटी अल्कोहोल, ॲनिलीन, पिरिडीन, हायड्रोकार्बन, अल्कीन, इथर, कीटोन्स, अल्डीहाइड, एस्टर आणि इतर शेकडो पदार्थांचा समावेश आहे. आम्ही तुमच्या संदर्भासाठी २० सर्वात महत्त्वाचे अभिकर्मक निवडले आहेत. चला एक नजर टाकूया!

सोडियम इथाइल झेंथेट

• आण्विक सूत्र: C2H5OCSSNa

• गुणधर्म: एक फिकट पिवळी पावडर (किंवा कण), जिला उग्र वास असतो, जी पाण्यात, अल्कोहोल इत्यादींमध्ये विरघळते आणि कोबाल्ट, तांबे व निकेल यांसारख्या धातूंच्या आयनांसोबत अविद्राव्य संयुगे तयार करू शकते.

• मुख्य उपयोग: सोडियम इथिल झँथेट हा झँथेट श्रेणीतील उत्पादनांमध्ये चांगली निवडक्षमता असलेला एक संग्राहक आहे. अलौह धातूंच्या सहज तरंगणाऱ्या किंवा जटिल सल्फाइड खनिजांच्या प्राधान्यपूर्ण प्लवनासाठी याचा मोठ्या प्रमाणावर उपयोग केला जाऊ शकतो. तांबे आणि शिसे ऑक्साईड खनिजांच्या प्लवनासाठी सल्फाइड अभिकर्मकांसोबतही याचा वापर केला जाऊ शकतो. याचा उपयोग जलधातुशास्त्रामध्ये (उदा., जस्त इलेक्ट्रोलाइटचे शुद्धीकरण) अवक्षेपण अभिकर्मक म्हणून आणि रबरामध्ये व्हल्कनीकरण प्रवेगक म्हणूनही केला जातो.

सोडियम आयसोप्रोपिल झेंथेट

• आण्विक सूत्र: (CH3)2CHOCSSNa

• गुणधर्म: तीव्र वास असलेली, पाण्यात विरघळणारी फिकट पिवळी पावडर (किंवा कण).

• मुख्य उपयोग: अलौह धातूंच्या सल्फाइड खनिजांच्या प्लवन प्रक्रियेत, सोडियम इथिल झँथेटच्या तुलनेत सोडियम आयसोप्रोपिल झँथेटमध्ये संग्रह करण्याची क्षमता किंचित जास्त असते. याचा उपयोग प्रामुख्याने विविध अलौह धातूंच्या सल्फाइड खनिजांसाठी संग्राहक म्हणून केला जातो आणि जलधातुशास्त्रामध्ये अवक्षेपण कारक म्हणूनही याचा वापर होतो; तसेच रबर उद्योगात व्हल्कनायझेशन प्रवेगक म्हणूनही याचा उपयोग होतो.

सोडियम ब्यूटाइल झेंथेट (पोटॅशियम)

• आण्विक सूत्र: C4H9OCSSNa(K)

• गुणधर्म: फिकट पिवळी किंवा राखाडी-पांढरी पावडर (किंवा कण), जिला उग्र वास असतो, जी पाण्यात आणि अल्कोहोलमध्ये विरघळते, तसेच विविध धातूंच्या आयनांसोबत अविद्राव्य संयुगे तयार करू शकते.

• मुख्य उपयोग: सोडियम ब्युटाइल झँथेट (पोटॅशियम) हा एक मजबूत प्लवन क्षमता असलेला संग्राहक आहे आणि विविध अलौह धातूंच्या सल्फाइड खनिजांच्या मिश्र प्लवनामध्ये याचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. हे अभिकर्मक विशेषतः चालकोपायराइट, स्फॅलेराइट आणि पायराइटच्या प्लवनासाठी योग्य आहे. विशिष्ट परिस्थितीत, लोह सल्फाइड खनिजांमधून सल्फाइड तांबे खनिजांच्या प्राधान्य प्लवनासाठी देखील याचा वापर केला जाऊ शकतो.

सोडियम आयसोब्युटिल झेंथेट (पोटॅशियम)

• आण्विक सूत्र: (CH3)2CHCH2OCSSNa(K)

• गुणधर्म: तीव्र वास असलेली फिकट पिवळी पावडर (किंवा कण), पाण्यात सहज विरघळणारी, विविध धातूंच्या आयनांसोबत अविद्राव्य संयुगे तयार करण्याची क्षमता असलेली.

• मुख्य उपयोग: सोडियम आयसोब्युटिल झँथेट (पोटॅशियम) हे विविध अलौह धातूंच्या सल्फाइड खनिजांच्या प्लवन प्रक्रियेत एक प्रभावी संग्राहक म्हणूनही काम करते. याचा उपयोग प्रामुख्याने तांबे, शिसे आणि जस्त यांच्या सल्फाइड खनिजांच्या प्लवन प्रक्रियेसाठी केला जातो, आणि विविध तांब्याच्या खनिजांच्या व पायराइटच्या नैसर्गिक प्लवन प्रक्रियेतही ते प्रभावी ठरले आहे.

सोडियम आयसोपेंटिल झेंथेट

• आण्विक सूत्र: (CH3)2CHCH2CH2OCSSNa

• गुणधर्म: तीव्र वास असलेली पिवळी पावडर, जी पाण्यात विरघळते.

• मुख्य उपयोग: सोडियम आयसोपेंटिल झँथेट हा एक शक्तिशाली संग्राहक आहे, जो प्रामुख्याने अलौह धातूंच्या खनिजांच्या प्लवन प्रक्रियेत वापरला जातो, जिथे मजबूत संग्रहण शक्तीची आवश्यकता असते परंतु निवडक्षमतेची नाही. उदाहरणार्थ, ऑक्सिडाइज्ड सल्फाइड खनिजे किंवा ऑक्सिडाइज्ड तांबे आणि शिसे खनिजांसाठी (सोडियम सल्फाइड किंवा सोडियम हायड्रोसल्फाइडने सल्फायडिंग केल्यानंतर) हा एक उत्कृष्ट संग्राहक आहे. हा अभिकर्मक तांबे-निकेल सल्फाइड खनिजे आणि सोनेयुक्त पायराइटच्या प्लवन प्रक्रियेत देखील चांगले विलगीकरण साधू शकतो.

सोडियम पेंटिल झेंथेट (पोटॅशियम)

• आण्विक सूत्र: C5H11OCSSNa(K)

• गुणधर्म: फिकट पिवळी किंवा राखाडी-पांढरी पावडर (किंवा कण), जिला उग्र वास येतो आणि जी पाण्यात विरघळते.

• मुख्य उपयोग: सोडियम पेंटिल झँथेट (पोटॅशियम) हा एक शक्तिशाली संग्राहक आहे, जो प्रामुख्याने अलौह धातूंच्या खनिजांच्या प्लवन प्रक्रियेत वापरला जातो, जिथे मजबूत संग्रहण शक्तीची आवश्यकता असते परंतु निवडक्षमतेची नाही. उदाहरणार्थ, ऑक्सिडाइज्ड सल्फाइड खनिजे किंवा ऑक्सिडाइज्ड तांबे आणि शिसे खनिजांसाठी (सोडियम सल्फाइड किंवा सोडियम हायड्रोसल्फाइडने सल्फायडिंग केल्यानंतर) तो एक उत्कृष्ट संग्राहक म्हणून काम करतो. तसेच, तांबे-निकेल सल्फाइड खनिजे आणि सोनेयुक्त पायराइटच्या प्लवन प्रक्रियेतही तो चांगले विलगीकरण साधू शकतो.

क्रमांक २५ ब्लॅक ड्रग

• मुख्य घटक: डायमिथाइलफेनॉल डायसल्फाइड

• आण्विक सूत्र: (C7H7O)2PSSH

• गुणधर्म: एक तपकिरी-काळा तेलकट द्रव, ज्याला तीव्र वास आणि क्षरणकारक गुणधर्म आहेत; ज्वलनशील, पाण्यात किंचित विरघळणारा.

• मुख्य उपयोग: नं. २५ ब्लॅक ड्रगमध्ये संग्रहण आणि फेननिर्मिती हे दोन्ही गुणधर्म आहेत. हे शिसे, तांबे आणि चांदीच्या सल्फाइड खनिजांसाठी एक प्रभावी संग्राहक आहे, जे अनेकदा शिसे आणि जस्त यांच्या प्राधान्यपूर्ण प्लवन विलगनामध्ये वापरले जाते. अल्कधर्मी परिपथांमध्ये पायराइट आणि इतर सल्फाइड खनिजांसाठी या अभिकर्मकाची संग्रहण क्षमता कमकुवत आहे, परंतु उदासीन किंवा आम्लधर्मी माध्यमांमध्ये सर्व सल्फाइड खनिजांसाठी हे एक मजबूत, अविशिष्ट संग्राहक आहे. विशिष्ट परिस्थितीत, जड धातूंच्या ऑक्साईड खनिजांसाठीही यात एक निश्चित संग्रहण क्षमता असते. हे अभिकर्मक पाण्यात केवळ किंचित विरघळत असल्यामुळे, ते कंडिशनिंग टँक किंवा बॉल मिलमध्ये त्याच्या मूळ स्वरूपातच टाकले पाहिजे.

सोडियम ब्यूटाइल ब्लॅक औषध

• मुख्य घटक: डायब्युटिल डायसल्फाइड सोडियम

• आण्विक सूत्र: (C4H9O)2PSSNa

• गुणधर्म: एक पिवळसर-तपकिरी जलीय द्रावण, ज्याला कोणताही त्रासदायक वास नसतो आणि ज्याचे रासायनिक गुणधर्म तुलनेने स्थिर असतात.

• मुख्य उपयोग: सोडियम ब्यूटिल ब्लॅक ड्रग हे सोन्याच्या धातुक आणि चांदी, तांबे व जस्त यांच्या सल्फाइड धातुकांसाठी एक प्रभावी संग्राहक आहे. अल्कलाइन सर्किट्समधील पायराइटसाठी याची संग्रहण क्षमता कमकुवत आहे. हे अभिकर्मक केवळ अत्यंत कमकुवत फेस निर्माण करण्याचे गुणधर्म दर्शवते.

सोडियम क्रमांक २५ काळे औषध

• मुख्य घटक: डायमिथाइलफेनॉल डायसल्फाइड सोडियम

• आण्विक सूत्र: (C7H7O)2PSSNa

• गुणधर्म: गडद तपकिरी किंवा काळे जलीय द्रावण, गंधहीन.

• मुख्य उपयोग: सोडियम नं. २५ ब्लॅक ड्रग हे तांबे आणि शिसे सल्फाइड खनिजांसाठी एक प्रभावी संग्राहक आहे. जस्त सल्फाइड खनिजांसाठी त्याची संग्रहण क्षमता कमकुवत असल्यामुळे, त्याचा उपयोग अनेकदा तांबे आणि शिसे सल्फाइड खनिजांना जस्त सल्फाइड खनिजांपासून प्राधान्याने वेगळे करण्यासाठी केला जातो. हे अभिकर्मक थेट फ्लोटेशन सर्किटमध्ये टाकता येते.

अमोनियम ब्यूटाइल ब्लॅक ड्रग

• मुख्य घटक: डायब्युटिल डायसल्फाइड अमोनियम

• आण्विक सूत्र: (C4H9O)2PSSNH4

• गुणधर्म: चव नसलेली, पांढरी ते राखाडी-पांढरी पावडर, हवेत आर्द्रताशोषक, पाण्यात विरघळणारी आणि रासायनिक दृष्ट्या स्थिर.

• मुख्य उपयोग: अमोनियम ब्यूटिल ब्लॅक ड्रग हे अलौह धातूंच्या खनिजांसाठी एक उत्कृष्ट संग्राहक आणि फेस निर्माण करणारे रसायन आहे. तांबे, शिसे, चांदी आणि जस्त यांच्या सल्फाइड खनिजांना, तसेच जटिल बहुधात्विक खनिजांना वेगळे करण्याची यात एक विशेष क्षमता आहे. कमी क्षारीय लगद्यामध्ये पायराइट आणि चुंबकीय पायराइटसाठी याची संग्रहण क्षमता कमकुवत आहे, परंतु गॅलेनासाठी याची संग्रहण क्षमता मजबूत आहे. याचा उपयोग निकेल आणि अँटिमनी सल्फाइड खनिजांच्या प्लवन प्रक्रियेतही केला जाऊ शकतो, विशेषतः निवडण्यास कठीण असलेल्या निकेल सल्फाइड खनिजांसाठी, मिश्र सल्फाइड-ऑक्सिडाइज्ड निकेल खनिजांसाठी आणि सल्फाइड खनिजे व गँग्यूच्या मधल्या भागासाठी हे प्रभावी आहे. संशोधनातून असे दिसून आले आहे की प्लॅटिनम, सोने आणि चांदीच्या पुनर्प्राप्तीसाठी अमोनियम ब्यूटिल ब्लॅक ड्रगचा वापर फायदेशीर आहे.

इथिल्थियोमाइन (SN-9#)

• मुख्य घटक: एन,एन-डायइथिल डायथियोकार्बामेट सोडियम

• आण्विक सूत्र: (C2H5)2NCSSNa·3H2O

• गुणधर्म: पांढरा ते राखाडी-पांढरा स्फटिक, ज्याला कोणताही त्रासदायक वास नसतो आणि जो पाण्यात सहज विरघळतो. याच्या उपस्थितीत, या अभिकारकाचे विघटन होऊन कार्बन डायसल्फाइड, डायइथिलअमाइन इत्यादी तयार होतात.

• उष्णता किंवा आम्ल.

• मुख्य उपयोग: इथिलथायोअमाइन (SN-9#) चा उपयोग प्रामुख्याने विविध अलौह धातूंच्या खनिजांसाठी संग्राहक म्हणून केला जातो. तांबे, शिसे, जस्त आणि निकेल सल्फाइड खनिजांसाठी ते प्रभावी संग्रहण क्षमता दर्शवते. हे अभिकर्मक विशेषतः जटिल खनिजांच्या प्लवन प्रक्रियेत प्रभावी आहे आणि खनिज प्रक्रिया उद्योगात त्याचा मोठ्या प्रमाणावर अवलंब केला गेला आहे. याव्यतिरिक्त, ते प्लवन प्रक्रियेत धातूंच्या पुनर्प्राप्तीचे प्रमाण सुधारण्यास मदत करू शकते.

फ्लोटेशन फ्रदर्स

खनिज प्रक्रियेत फ्रदर महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात कारण ते स्थिर फ्रदर तयार करण्यास मदत करतात जे मौल्यवान खनिजांचे निवडक पृथक्करण करण्यास अनुमती देतात. सामान्य फ्लोटेशन फ्रदरमध्ये हे समाविष्ट आहे:

• मिथाइल आयसोब्युटाइल कार्बिनॉल (MIBC)

• गुणधर्म: रंगहीन, ज्वलनशील द्रव, ज्याला एक विशिष्ट गंध असतो आणि तो पाण्यात अविद्राव्य असतो.

• मुख्य उपयोग: एमआयबीसीचा वापर तांबे, सोने आणि निकेल यांसारख्या विविध खनिजांच्या प्लवन प्रक्रियेत फ्रॉथर म्हणून मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. ते फेसाची स्थिरता वाढवते, ज्यामुळे अपेक्षित खनिजांच्या पुनर्प्राप्ती दरात सुधारणा होते.

• प्रोपीलीन ग्लायकोल मोनोमिथाइल इथर

• गुणधर्म: सौम्य गंध असलेला रंगहीन द्रव, जो पाण्यात आणि सेंद्रिय द्रावकांमध्ये विरघळतो.

• मुख्य उपयोग: हा फ्रॉथर फ्लोटेशन प्रक्रियेतील फेस निर्माण करण्याचे गुणधर्म वाढवण्यासाठी प्रभावी आहे, विशेषतः सल्फाइड खनिजांसाठी. यामुळे एक स्थिर फेस तयार होण्यास मदत होते, ज्यामुळे मौल्यवान खनिजांचे अधिक चांगल्या प्रकारे विलगीकरण करता येते.

• पॉलीग्लायकोल इथर

• गुणधर्म: एक चिकट द्रव जो पाण्यात विरघळतो आणि कमी विषारी असतो.

• मुख्य उपयोग: पॉलीग्लायकोल इथर फ्रॉथर म्हणून काम करतो आणि विविध खनिजांची, विशेषतः सूक्ष्म आणि अतिसूक्ष्म कणांच्या प्लवन प्रक्रियेत, प्लवन कार्यक्षमता वाढवू शकतो.

इनहिबिटर्स

इनहिबिटर हे रासायनिक घटक आहेत जे विशिष्ट खनिजांच्या फ्लोटेशनला निवडकपणे रोखतात. फ्लोटेशन प्रक्रियेची निवडकता आणि कार्यक्षमता नियंत्रित करण्यासाठी ते महत्त्वपूर्ण असतात. सामान्य इनहिबिटरमध्ये हे समाविष्ट आहे:

• सोडियम सायनाइड

• गुणधर्म: पांढरा स्फटिकमय घन पदार्थ, पाण्यात अत्यंत विद्राव्य आणि अत्यंत विषारी.

• मुख्य उपयोग: फ्लोटेशन प्रक्रियेदरम्यान नको असलेल्या खनिजांना खाली दाबण्यासाठी सोडियम सायनाइडचा प्रामुख्याने वापर केला जातो, ज्यामुळे मौल्यवान धातू, विशेषतः सोने आणि चांदी, निवडकपणे मिळवता येतात. याचा वापर सोन्याच्या प्रक्रियेत, विशेषतः सायनायडेशन प्रक्रियेत मोठ्या प्रमाणावर केला जातो.

• सोडियम सल्फाइड

• गुणधर्म: पांढरा ते पिवळसर रंगाचा घन पदार्थ, पाण्यात विरघळणारा आणि तीव्र वास असलेला.

• मुख्य उपयोग: फ्लोटेशन प्रक्रियेमध्ये काही धातू आयन सक्रिय करण्यासाठी आणि इतरांना निष्क्रिय करण्यासाठी सोडियम सल्फाइडचा वापर अनेकदा केला जातो. तांबे आणि शिसे यांसारख्या धातू असलेल्या ऑक्सिडाइज्ड खनिजांच्या फ्लोटेशनमध्ये ते विशेषतः प्रभावी आहे.

• कार्बोक्झिमेथिल सेल्युलोज (सीएमसी)

• गुणधर्म: पाण्यात विरघळणारी, बिनविषारी आणि जैविक विघटनशील अशी पांढरी पावडर.

• मुख्य उपयोग: सीएमसी (CMC) हा विविध खनिजांच्या प्लवन प्रक्रियेत वापरला जाणारा एक प्रभावी पॉलिमेरिक अवरोधक आहे. तो विशिष्ट गँग खनिजांच्या प्लवन प्रक्रियेला अवरोधित करून, प्लवन प्रक्रियेची निवडक्षमता नियंत्रित करण्यास मदत करतो.

फ्लोक्युलंट्स

खनिजे आणि शेपटीचे स्थिरीकरण आणि निर्जलीकरण वाढविण्यासाठी फ्लोक्युलंटचा वापर केला जातो. सामान्य फ्लोक्युलंटमध्ये हे समाविष्ट आहे:

• पॉलीक्रिमाइड

• गुणधर्म: पांढरी ते पिवळसर रंगाची पावडर जी पाण्यात सहज विरघळते, बिनविषारी.

• मुख्य उपयोग: पॉलिएक्रिलामाइडचा वापर खनिज प्रक्रियेमध्ये स्लरीचा स्थिरीकरण दर सुधारण्यासाठी आणि टेलिंग्समधील पाण्याचे प्रमाण कमी करण्यासाठी फ्लॉक्युलंट म्हणून मोठ्या प्रमाणावर केला जातो.

• अ‍ॅल्युमिनियम सल्फेट

• गुणधर्म: पाण्यात विरघळणारा एक पांढरा स्फटिकमय घन पदार्थ.

• मुख्य उपयोग: ॲल्युमिनियम सल्फेटचा उपयोग अनेकदा खनिज प्रक्रियेमध्ये स्लरीचे स्पष्टीकरण आणि घट्ट होण्यास मदत करण्यासाठी कोॲग्युलंट आणि फ्लॉक्युलंट म्हणून केला जातो.