Pemilihan Tapak Lesap Timbunan dan Peletakan Pelapik Bawah

Pembinaan timbunan melibatkan penyusunan bijih atau bijih tergumpal ke lapisan bawah kawasan pelindian timbunan mengikut dimensi geometri yang direka bentuk. Timbunan bijih yang dibina harus mempunyai kebolehtelapan yang baik dan seragam, serta kestabilan struktur. Ini memastikan bahawa semasa proses pelindian, agen pelindian dapat menembusi secara seragam merentasi keseluruhan keratan rentas timbunan bijih pada keamatan agihan cecair yang diperlukan. Sementara itu, ia mencegah kejadian seperti keruntuhan di tepi timbunan bijih atau limpahan setempat. Oleh itu, perhatian yang besar mesti diberikan semasa operasi. Dalam amalan pengeluaran, terdapat satu lagi jenis kaedah pelindian timbunan. Bijih yang diekstrak diangkut terus ke platform pelindian timbunan untuk pelindian tanpa penghancuran terlebih dahulu. Dalam beberapa kes, pelindian juga berlaku di tapak letupan. Saiz zarah bijih biasanya antara 100 hingga 200 mm atau lebih besar, menghasilkan kitaran pelindian yang boleh berlangsung selama setengah tahun atau lebih lama. Memandangkan jenis pelindian timbunan ini agak mudah, ia selalunya tidak dikaji sebagai bentuk pelindian timbunan yang tipikal.

Pemilihan Tapak Lesap Timbunan dan Peletakan Pelapik Bawah

Pemilihan tapak pelindian timbunan berkaitan dengan pelaburan infrastruktur, termasuk pemprosesan tapak, jalan pengangkutan dan susun atur saluran paip. Lapisan bawah tapak pelindian timbunan dan peletakannya adalah penting untuk pengeluaran pelindian timbunan, terutamanya untuk timbunan berskala besar. Oleh itu, kualiti lapisan bawah mesti dipastikan.

1. Keperluan Asas untuk Tapak Lesap Timbunan

Tapak harus mempunyai kekuatan galas yang mencukupi untuk menahan jumlah tekanan berat bijih dan peralatan pengangkutan.

Ia harus mempunyai cerun topografi tertentu, yang sesuai untuk pemangkasan tapak dan aliran air larut lesap.

Perlu ada kawasan yang cukup untuk pembinaan timbunan dan laluan pengangkutan. Bagi lombong yang mempunyai potensi pembangunan, kemungkinan pengembangan masa depan juga harus dipertimbangkan.

2. Pemilihan dan Peletakan Pelapik Bawah untuk Platform Lesap Timbunan

2.1 Pemilihan Pelapik Bawah untuk Platform Lesap Timbunan

Pelapik bawah untuk platform larut lesap timbunan boleh dikelaskan kepada dua jenis: kekal dan sementara. Yang pertama memerlukan masa pembinaan yang panjang dan kos yang tinggi, menjadikannya sesuai untuk lombong skala sederhana hingga besar dengan hayat perkhidmatan yang panjang. Sebaliknya, pelapik terbawah sementara hanya digunakan sekali, memerlukan masa pembinaan yang singkat, dan kos rendah. Mereka sesuai untuk lombong dengan hayat perkhidmatan kurang daripada 5 tahun. Selain itu, persekitaran sekeliling juga memainkan peranan. Jika kawasan untuk membina tapak larut lesap timbunan adalah terhad, platform larut lesap timbunan kekal boleh dibina. Sebaliknya, jika terdapat cerun kawasan yang besar berhampiran dan jarak pengangkutan bijih adalah pendek, platform larut lesap timbunan sementara boleh dibina.

2.2 Beberapa Bahan Pelapik Bawah Yang Biasa Digunakan

• Tanah Liat dan Bentonit : Apabila terdapat sejumlah besar tanah liat berhampiran tapak larut lesap timbunan, penggunaan pelapik bawah tanah liat adalah pilihan yang sesuai. Pelapik bawah ini boleh dipadatkan dalam tiga lapisan, setiap satu setebal kira-kira 150 mm. Pekali kebolehtelapan pelapik bawah ini ialah 1.0×10−7 cm/s, yang memenuhi keperluan perlindungan alam sekitar. Memandangkan bentonit (terutamanya jenis natrium) mempunyai sifat penyerapan air yang kuat dan boleh mengembang 10 - 30 kali ganda dalam isipadu selepas menyerap air, menambah jumlah bentonit yang sesuai (kira-kira 4%) kepada tanah liat boleh mengurangkan kebolehtelapan tanah liat dengan ketara. Pelapik bawah jenis ini mudah dipasang dan mempunyai kos yang rendah. Asas hendaklah dipadatkan, dan cerun hendaklah lembut untuk mengelakkan hakisan pelapik bawah semasa proses larut lesap timbunan.

• Asfalt dan Konkrit : Apabila asfalt atau konkrit digunakan sebagai lapisan bawah, kekuatan anti-resapan dan mampatannya berkaitan dengan ketebalannya. Biasanya, ketebalannya berkisar antara 150 hingga 200 mm. Apabila dibina dengan baik, pekali kebolehtelapan adalah antara 1.0×10−9 cm/s dan 1.0×10−10 cm/s. Walau bagaimanapun, lapisan bawah jenis ini agak mahal dan mudah retak.

• Filem Polietilena Ketumpatan Tinggi (Plat) (HDPE) : Apabila polietilena ketumpatan tinggi dan bahan sintetik lain digunakan sebagai lapisan bawah, ketebalannya hanya 1 - 2 mm. Pekali kebolehtelapannya kurang daripada 1.0×10−13 cm/s, dan ia mempunyai keupayaan rintangan tebuk sederhana. Ia sesuai untuk bijih dengan saiz zarah kurang daripada 20 mm dan boleh digunakan semula beberapa kali. Plat lembut polietilena ketumpatan tinggi boleh dilekatkan di tapak menggunakan sikloheksanona. Kaedah pembinaannya mudah, tetapi keperluan ketat dikenakan terhadap kualiti kimpalan. Di negara asing, bahan ini sering dipilih untuk lapisan bawah tapak pelindian timbunan (termasuk kolam cecair siap).

2.3 Struktur Pelapik Bawah

• Pelapik Dasar Lapisan Tunggal : Apabila tanah liat, asfalt atau konkrit digunakan untuk pelapik dasar lapisan tunggal, ia menanggung tekanan yang agak tinggi dan boleh mengawal kestabilan timbunan bijih bersama-sama dengan asas. Apabila bahan sintetik digunakan, terutamanya apabila bahan sintetik diletakkan di atas asas bahan berbutir halus, kekuatan sentuhan geseran adalah sangat rendah, yang boleh memastikan kestabilan timbunan bijih.

• Pelapik Dasar Dua Lapisan : Pelapik dasar dua lapisan terdiri daripada dua jenis bahan pelapik dasar. Kedua-dua lapisan ini boleh bersentuhan langsung atau mempunyai lapisan saliran atau lapisan penimbal di antaranya. Lapisan saliran yang digunakan untuk pemantauan kebocoran boleh mengumpul dan mengitar semula larut resapan. Lapisan saliran boleh diperbuat daripada bahan seperti pasir halus, dan penambahannya juga boleh meningkatkan kestabilan timbunan bijih. Lapisan atas pelapik dasar dua lapisan selalunya merupakan lapisan kusyen kerja untuk memastikan pemulihan larut resapan, manakala lapisan bawah ialah lapisan sandaran untuk mencegah kebocoran larutan ke persekitaran. Lazimnya, lapisan kerja pelapik dasar dua lapisan diperbuat daripada bahan sintetik seperti HDPE dan PVC, dan lapisan sandaran diperbuat daripada tanah liat.

• Pelapik Dasar Tiga Lapisan : Pelapik dasar tiga lapisan selalunya terdiri daripada satu lapisan plat lembut PVC atau HDPE dan dua lapisan tanah liat, atau dua lapisan PVC dan satu lapisan tanah liat. Terdapat kemungkinan yang agak tinggi untuk menggelongsor timbunan bijih dengan pelapik dasar tiga lapisan. Untuk mengelakkan gelongsor, sekurang-kurangnya satu lapisan saliran harus disediakan di antara lapisan pelapik dasar. Pelapik dasar tiga lapisan kurang biasa digunakan.

2.4 Peletakan Pelapik Bawah

Teknologi peletakan dan kualiti pelapik bawah memberi kesan serius kepada fungsinya. Apabila meletakkan pelapik bawah tanah liat, adalah perlu untuk mengelakkan musim hujan atau kering untuk mengelakkan pelapik bawah retak akibat kehilangan air. Pendekatan khusus adalah pertama sekali meletakkan lapisan tanah liat, bentonit, atau tailing halus pada asas, padatkannya, kemudian letakkan filem plastik atau kepingan getah, tambah lapisan tanah liat atau pasir halus, dan akhirnya tutup lapisan bijih bersaiz besar sebagai lapisan pelindung.

Apabila terdapat perbezaan ketinggian dalam asas, peletakan pelapik bawah bahan sintetik harus bermula dari titik terendah dan terus ke atas. Elakkan membuat kedutan. Mesin penggelek lancar boleh digunakan untuk meletakkan, dan kimpalan sebaiknya dilakukan di tapak. Kimpalan hendaklah seragam, dan arah susunannya hendaklah berserenjang dengan kemungkinan laluan pergerakan timbunan bijih. Selain itu, kawasan peletakan pelapik bawah tapak larut lesap timbunan hendaklah lebih besar sedikit daripada kawasan dasar timbunan bijih yang sebenar.